دو طرف هر قرارداد منعقد شده همیشه ممکنه با همدیگه اختلاف پیدا کنن و ناگزیر از مراجعه به مرجعی واسه حل این اختلاف باشن. یکی از روشایی که از قدیم در مورد حل اختلاف مورد استفاده قرار می گرفته، مراجعه به دادگستریه. در کنار این روش، الان یکی از راه های حل وفصل اختلافات در دعاوی، به ویژه دعاوی تجاری و سرمایه گذاری، استفاده از شرط داوریه. حل وفصل اختلافات از راه داوری دارای امتیازات خیلی زیادی نسبت به رسیدگی در محاکم دادگستریه. مثل مهم ترینِ این امتیازات یعنی: وجود سرعت در رسیدگی، تخصصی تر شدن اون و کاهش هزینه های دو طرف.

خودِ دو طرف، شخصی رو که مورد تأییدشانه واسه حل و فصل اختلافات شون انتخاب و پس بهتر از تصمیم اون پیروی می کنن.

در مواردی که قراردادها با اتباع کشورهای دیگر منعقد می شه هیچ یک از دو طرف تمایلی ندارن تا اختلافات خود رو به محاکم کشور طرف قرارداد ببرن، چون که اول اینکه ممکنه که به قانون اون کشور تسلط نداشته باشن، که همین امر مشمول هزینه های بسیاری مثل گرفتن وکیل یا مشاور آگاه به قوانین می شه، دوم اینکه ممکنه قانون اون کشور رو مناسب و موثر ندانند و سوم اینکه ممکنه محاکم اون کشور رو بی طرف ندانند. به خاطر این ترجیح میدن که در قراردادهای منعقده بین خود از شرط داوری استفاده کنن تا موقع بروز اختلاف مجبور نباشن که واسه حل اختلاف قراردادی خود به محاکم کشور طرف مقابل مراجعه کنن.

واسه آشنایی با این روش حل وفصل اختلافات، لازمه که در اول راجبه اینکه داوری و شرط اون در قراردادها چیه و چه شرایطی داره، توضیح مختصری داده شه.

تعریف داوری

شرط داوری چیه و چه فایده هایی داره؟  آموزشی

واژه داوری از نظر حقوقی به معنی حل اختلافات بین دو طرف به وسیله شخصی که خودش قاضی نباشه و بدون رعایت تشریفات رسمی رسیدگی در دادگاه هاست. در بین مجموعه قوانین کشور از گذشته های دور، موضوع داوری مهم خاصی بوده. الان در مورد داوری داخلی قانون آیین قضاوت مدنی پذیرفته شده ۱۳۷۹ و در مورد داوریای خارجی قانون داوری تجاری بین المللی ۱۳۷۶ حاکمه.

اقسام داوری

نهاد داوری رو نویسندگان از جهات جورواجور تقسیم کردن. مثلا یکی از مهم ترین این تقسیمات، تقسیم داوری به دو دسته داخلی و خارجیه. منظور از داوری داخلی، داوری در داخل کشور بین اتباع همون کشور و طبق قوانین داخلی اون کشوره و منظور از داوری خارجی، جاییه که طرف اختلاف یک تبعه ی خارجی باشه.

تقسیم دیگر، تقسیم داوری به داوریای خاص یا موردی و داوریای نهادی یا سازمانیه. داوری خاص (موردی) که در اون هیچ سازمان یا نهادی واسه انجام داوری تشکیل نمی شه و دو طرف اختلاف با تشکیل یک داوری مخصوص به خود، قوانین رسیدگی اونو مشخص می کنن و پس از رسیدگی به موضوع اختلاف با ارسال رأی، داوری منحل می شه. در حالی که در داوری سازمانی یا نهادی، یک سازمان واسه داوری ایجاد می شه و داوری تحت نظارت و قوانین اون سازمان شکل میگیره و اون سازمان یا نهاد پس از داوری هم بازم باقیه و واسه خود قوانین خاصی داره.

نوع دیگر تقسیمات، تقسیم داوری به داوریای اجباری و داوریای اختیاریه. منظور از داوریای اجباری مواردیه که دادگاه به موجب قانون، مصلحت رو در این می بینه که کلا اختلاف طبق داوری حل و فصل شه یا دعوا رو واسه حل و فصل اول به داوری برگشت بده مثل دعاوی مربوط به طلاق که در اول دادگاه زن و شوهر رو واسه حل وفصل اختلاف به داوری برگشت می ده. مثلا در قانون جدید پیش فروش ساختمان پیش بینی شده که کلیه ی اختلافات مربوط جلو فروش ساختمان باید از راه داوری حل وفصل شه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   شوکران خیانت در کمین خونواده های ایرونی 

منظور از داوریای اختیاری وقتیه که دو طرف یک اختلاف، قبل از اختلاف یا بعد از اون، واسه حل وفصل اختلافات بین خود به داوری رضایت میدن. الان مرسومه که در قراردادهای منعقده به ویژه قراردادهای پیچیده یا دراز مدت یا قراردادهایی که با اتباع خارجی منعقد می شه (با توجه به امتیازات زیادی که داوری داره)، به این نکته اشاره شه که در صورت بروز اختلاف، اونو از راه داور یا داوران منتخب حل وفصل کنه. می تونن جدا از اینکه یک قرارداد جداگونه توافق کنن که اختلاف خود رو از راه داوری حل کنه. به این شروط اصطلاحا «شرط داوری» گفته می شه. اگه دو طرف بخوان در قراردادهای خود از شرط داوری استفاده کنن، باید موضوعاتی رو که می خوان به داوری برگشت بدن و تعداد و اشخاصی رو که به عنوان داور انتخاب نشون میده، تعیین کنن و در انتخاب خود باید افرادی رو به عنوان داور تعیین کنن که هم صلاحیت لازم و هم تخصص و تبحر لازم واسه داوری رو داشته باشن تا امتیازات داوری نسبت به رسیدگی در محاکم زیاد شه.

انتخاب داور

انتخاب داور جهت حل اختلاف به سه صورت انجام می شه:

  1. انتخاب به وسیله دو طرف اختلاف
  2. انتخاب داور به وسیله شخص سوم (یعنی شخصی غیر از دو طرف اختلاف)
  3. انتخاب داور به وسیله دادگاه

نمونه شرط داوری مرکز داوری اتاق ایران

در مواردی که دو طرف قصد دارن به داوری مرکز مراجعه کنن، می تونن از متن زیر که مثلا شرط داوری به وسیله مرکز داوری تهیه شده، استفاده کنن:

«کلیه ی اختلافات و دعاوی به دلیل این قرارداد یا راجبه اون مثل انعقاد، اعتبار، فسخ، نقض، تفسیر یا اجرای اون به مرکز داوری اتاق ایران برگشت می شه که برابر با قانون اساسنامه و آئین داوری اون مرکز با رأی یک یا سه نفر داور به شکل قطعی و لازم الاجرا حل و فصل شه. داور(ان) جدا از اینکه مقررات حاکم، عرف تجاری ذی ربط رو هم مراعات خواهد (خواهند) نمود. شرط داوری حاضر، موافقتنامه ای جداگونه از قرارداد اصلی تلقی می شه و در هر حال لازم الاجراست»

دعاوی ای که قابل برگشت به داوری نیستن

بعضی از دعاوی هم قابل برگشت به داوری نیستد. مثلا دعاوی مربوط به اصل نکاح (ازدواج) مثلا اینکه ازدواجی هستش یا نه و فسخ اون. یا تأیید وجود بعضی مریضیا در هر کدوم از زن و شوهر که به طرف دیگر اختیار بر هم زدن ازدواج رو می ده. یا وجود نسب (مثلا اثبات رابطه پدر- فرزندی یا مادر- فرزندی) و دعاوی مربوط به ورشکستگی. رسیدگی به امور کیفری (که منظور رسیدگی به جرائمه) هم از صلاحیت داوری خارج و باید در دادگاها طرح و رسیدگی شه.

شرط داوری چیه و چه فایده هایی داره؟  آموزشی

شرایط داور:

افراد زیر رو نمیشه به عنوان داور انتخاب کرد:

  1. اشخاصی که بدون اهلیت قانونی هستن مثل صغیر (کسیه که به سن بلوغ نرسیده)، مجنون، سفیه (کسی که قدرت اداره کردن امور مالی خود رو نداره و تصرفات اون در امور مالی اش عاقلانه نیس) و ورشکسته.
  2. اشخاصی که به موجب حکم قطعی دادگاه از داوری محروم شدن.
  3. اشخاصی که بر اثر حکم قطعی دادگاه امکان انجام قضاوت رو ندارن.

جدا از اینکه این موارد، قانون، کلیه ی قضات و کارمندان اداری شاغل در محاکم قضایی رو از داوری منع کرده این شامل قضات و کارمندان در حال تعلیق از خدمت و کارمندان و قضات در بخشای قضایی دیگر هم می شه.

تهیه شده در: chetor.com


۱

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید