حتما در گفت وگوهای روزمره چیزایی درباره شخص حقیقی و حقوقی شنیدین. در این گفتار قراره کمی با شخصیتای حقیقی و حقوقی و فرقای اونا آشنا شیم.

شخص حقوقی کیست و چه فرقی با شخص حقیقی داره؟  آموزشی

شخصیت

ویژگیای افراد حقیقی

شخص حقوقی کیست و چه فرقی با شخص حقیقی داره؟  آموزشی

منظور از شخص حقیقی که بهش شخص طبیعی هم گفته می شه، هر فردِ انسانه. انسانه که طرفِ حق و تکلیف واقع می شه و می تونه حقوقی داشته باشه و تکالیفی بر عهده اون قرار میگیره.

شخص به عنوان طرفِ حق و تکالیف در حقوق، دارای ویژگیا و مشخصات خاصیه که اونو از دیگر افراد و موجودات جدا می کنن. اینجا به طور کوتاه به بررسی این ویژگیا می پردازیم.

۱. شروع و پایان شخص حقیقی

وجود شخص حقیقی با تولد شروع می شه و از زمان تولده که فرد طرف حق قرار میگیره و می تونه از حقوق زیاد بهره مند شه. وجود شخص حقیقی با مرگ پایان قبول می کنه. آدم با مرگ، شخصیتِ حقوقی خود رو از دست می ده و بدیهیه که دیگر نمیتونه صاحب حق یا تکلیف شه. اینطوری هر فرد انسانی در فاصله تولد تا مرگ دارای شخصیت حقوقیه و ظرفیت و اهلیت این رو داره که از حقوقی بهره مند شه.

۲. نام و نام خانوادگی

برابر قانون هر فرد باید دارای یک نام و نام خانوادگی باشه. انتخاب نام کوچیک با اعلام کنندگانِ ولادته و نام خانوادگی هم همون نام خانوادگی پدر هستش. داشتن و به کار بردن نام و نام خانوادگی هم حق هر فرده و هم تکلیفی واسه اون حساب می شه. امضای هرکی و نوشتن نام اون نشونه ای از شخصیت و اراده ی حقوقی هر فرده.

۳. اقامتگاه

اقامتگاه هم مثل نام و نام خانوادگی یکی از ویژگیای شخصیته و اونو از نگاه حقوقی به محل معینی وابسته می کنه. درست همونجوریکه هر شخص باید نامی داشته باشه، هر فردی باید اقامتگاهی هم داشته باشه تا از راه اون از بقیه جدا شه.

منظور از اقامتگاه محلیه که شخص در اونجا سکونت داره و مرکز مهم امور اونم در آنجاست. اگه محل سکونت شخصی با مرکز مهم امور اون فرق داشته باشه، مرکز مهم امور اون اقامتگاه اون حساب می شه. منظور از مرکز مهم امور جاییه که منافع و فعالیت شخص در اون جا متمرکزه. مثلا اگه شخصی در ورامین زندگی کنه اما محل کار و سرمایه اون تو تهران باشه، اقامتگاه اون تهرانه. دلیل اینم اینه که محل سکونت فرد ممکنه چندین بار عوض شه اما مرکز امور مهم اون معمولا ثابته و کمتر دستخوش تغییر می شه.

برابر قانون هر شخص باید یک اقامتگاه داشته باشه. توجه داشته باشین که در جهان امروز اقامتگاه نقش بسیار مهم و فواید زیادی داره. مثلا واسه رسیدگی به دعاوی، دادگاهی صالحه که در محل اقامتگاه خونده هستش باشه و اگه می خواید علیه کسی طرح دعوی کنین، دانستن اقامتگاه اون ضروریه.

معمولا اقامتگاه با اراده و اختیار خود فرد تعیین می شه. با اینحال در بعضی موارد افراد دارای اقامتگاهای اجباری هستن؛ یعنی قانون به طور پیش فرض و با توجه به رابطه و وابستگی اونا به بقیه یا به دلیل شغل و مقام اونا، واسه اونا اقامتگاه در نظر میگیره. این افراد دارای اقامتگاه اجباری هستن:

  • زن شوهردار: برابر قانون مدنی اقامتگاه زن شوهردار همون اقامتگاه شوهره. طبیعیه که این در فرضی صادقه که زن در اقامتگاه شوهر سکونت داشته باشه و مرکز مهم امور اون خونه ی شوهر حساب شه؛ وگرنه واسه زن اقامتگاه مستقلی در نظر گرفته می شه.
  • محجورین: محجور کسیه که به دلیل صغر سن یا مشکل در قوای عقلانی، از انجام اعمال حقوقی خود ممنوعه. در مورد شکلای مختلف محجورین پیش از این در مطلب محجورین در حقوق ایران صحبت کردیم. اینجا باید گفت که اقامتگاه محجورین همون اقامتگاه ولی یا قیم آنهاست.
  • مأمورین دولت: اقامتگاه مأمورین دولت، محلیه که در اونجا مأموریت ثابت دارن.
  • افراد نظامی: اقامتگاه افراد نظامی که در پادگان هستن، همون پادگانه چون که مرکز امور مهم نظامیان پادگان آنهاست.

۴. تابعیت

یکی دیگر از صورتا فرق افراد تابعیت آنهاست. تابعیت در اصل یک نوع تقسیم بندی سیاسی- حقوقیه که با محل جغرافیایی زندگی فرد و اقامتگاه اون رابطه داره. (تابعیت یکی از مسائل مهم و بعضی وقتا رقابت برانگیز در حقوق بین الملل خصوصیه اما اینجا فقط به جهت ضرورت موضوع اشاره ی کوتاهی بهش داریم.) تابعیت یک رابطه سیاسی، حقوقی و الهی بین یک شخص و یک دولت معینه که از پایه منشأ و منبع حقوق و تکالیف هر فرد همه. در غالب کشورها داشتن تابعیت ضروریه و هر فردی باید تابعیتی داشته باشه. معمولاً در هر کشوری روش ها و منابع خاصی واسه کسب و تحصیل تابعیت هست. اینجا ما فقط در مورد تابعیت اصلی صحبت می کنیم: تابعیت اصلی تابعیتیه که از زمان تولد به روشی به فرد مجبور می شه. در ایران تابعیت اصلی و مبدأ از راه نسب و خونواده به فرد منتقل می شه. اینطوری کسائی که پدر اونا ایرونی باشه، چه در ایران متولد شده باشن و چه در خارج از ایران، دارای تابعیت ایرونی هستن. هم اینجور باید توجه داشت که کلیه ی ساکنان ی ایران، به جز افرادی که تابعیت خارجی اونا روشن و مسلمه، ایرونی حساب می شن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   شخصیتای کاریزماتیک تاریخ چه کسائی بودن؟ 

شخص حقوقی کیست و چه فرقی با شخص حقیقی داره؟  آموزشی

ویژگیای افراد حقوقی

شخص حقوقی کیست و چه فرقی با شخص حقیقی داره؟  آموزشی

آدم به تنهایی زندگی نمی کنه؛ آدما واسه زندگی اجتماعی خود به کمک و همکاری همدیگه نیاز دارن و پس واسه اهداف مالی یا غیرمالی خود گروه ها و انجمنایی تشکیل میدن و از راه این گروه ها به انجام فعالیتای مورد نظر خود می پرازن. به دلیل پیچیدگی هر چه بیشتر جامعهای انسانی و واسه آسون کردن امور، قانون واسه این گروه ها شخصیت مستقلی فرض کرده تا اینطوری این افراد هم بتونن دارای حق و تکلیف شن.

زمانی که گروهی از افراد که دارای منافع، اهداف و فعالیتای مشترکی هستن در کنار هم قرار بگیرن و قانون اونا رو دارای حق و تکلیف بشناسه و واسه اونا شخصیت مستقلی قائل شه شخصیت حقوقی ایجاد شده. شخصیت حقوقی می تونه در میدونا و موضوعات جورواجور و واسه رسیدن به اهداف مختلفی بوجود آید. مثلا بعضی افراد حقوقی واسه رسیدن به اهداف مالی و انتفاعی تأسیس می شن مثل شکلای مختلف شرکتای تجاری اما یه سریای دیگه از افراد حقوقی واسه ارائه خدمات عمومی و اداری ایجاد می شن مثلا شهرداریا یا دانشگاها.

شخص حقوقی هم مثل شخص حقیقی دارای ویژگی هاییه که اونو از دیگر افراد حقوقی جدا می کنه.

۱. شروع و پایان شخص حقوقی

مثل شخص حقیقی، شخص حقوقی هم شروع و پایانی داره. واسه اینکه یک شخص حقوقی ایجاد شه چند شرط مهم هست:

۱. قصد و اراده ی تشکیل شخص حقوقی. باید اراده ی تشکیل شخص حقوقی وجود داشته باشه و صرف اینکه افراد کنار هم قرار بگیرن و گروهی رو تشکیل بدن به این معنی نیس که شخصیت حقوقی ایجاد شده.

۲. هدف دار بودن گروه. شخص حقوقی باید واسه رسیدن به هدف/اهداف مشخصی ایجاد شه. باید بدونین که به محض اینکه این اهداف به نحوی زائل شن، شخص حقوقی زندگی خود رو از دست می ده.

۳. ثبت. افراد حقوقی حقوق عمومی مثل دولت و شهرداریا به محض تشکیل دارای شخصیت حقوقی هستن. اما افراد حقوقی حقوق خصوصی مثل شرکتای تجاری، باید در مراجع ذی ربط ثبت شن و روند اداری رو طی کنن تا دارای شخصیت حقوقی شناخته شن.

هم اینجور باید توجه داشت که افراد حقوقی هم می تونن پایان یابند. افراد حقوقیِ حقوق خصوصی با انحلال و پایان عمل تصفیه، شخصیت خود رو از دست میدن. انحلال افراد حقوقی هم قوانین و مقررات خاصی داره و باید در مراجع ذی ربط به ثبت برسه؛ وگرنه معتبر نیس.

۲. نام

داشتن نام واسه افراد حقوقی هم اجباریه و هم باید به ثبت برسه. چون که بدون داشتن نام برقرار کردن روابط بین و با افراد حقیقی و حقوقیِ دیگر بسیار سخت می شه.

۳. اقامتگاه

شخص حقوقی هم دارای اقامتگاهه. برابر قوانین ایران، اقامتگاه شخص حقوقی، مرکز عملیات اینه. منظور از مرکز عملیات هر جاییه که اداره شخص حقوقی و ارکان مهم اون مثل هیئت مدیره و مدیرعامل در اونجا هستن و تصمیمات اصلی شخص در اونجا گرفته می شه.

۴. تابعیت

هر شخص حقوقی هم باید دارای تابعیتی باشه. برابر قوانین ایران، تابعیت هر شخص حقوقی، تابعیت همون کشوریه که اقامتگاه اونا در اونجا واقعه. هر شرکتی که در ایران تشکیل شه و مرکز اداره اصلی اون در ایران واقع باشه، ایرانیه.

۵. حقوق و تکالیف

شخص حقوقی می تونه از کلیه ی حقوقی که شخص حقیقی از اونا برخورداره بهره مند باشه مگه مواردی که به طور طبیعی خاص انسانه؛ فراموش نکنین که شخص حقوقی فرض و اعتبار قانونگذاره و بر خلاف شخص حقیقی، در عمل وجود خارجی نداره. پس مواردی مثل روابط پدر-فرزندی یا رابطه زناشویی واسه اون متصور نیس. جدا از اینکه این باید توجه داشت که شخص حقوقی نمیتونه خارج از حدود قانون یا پایه نامه ی خود حقوق و تکالیفی داشته باشه و حقوق هر شخص حقوقی متناسب و در محدوده اهدافیه که واسه اون شخص در نظر گرفته شده. مثلا وقتی یک شخص حقوقی به خاطر انجام امور خیریه و غیرانتفاعی تشکیل شده، نمیتونه مثل یک شرکت تجاری به فعالیتای تجارتی و بازرگانی بده.

از طرف دیگر چون شخص حقوقی یک شخص انسانی نیس که بتونه مستقیما واسه خود تصمیم گیری کنه و اون تصمیمات رو اجرا کنه، تصمیمات شخص حقوقی باید به وسیله مقاماتی در پیش گرفتن شن که یا به موجب قانون یا به موجب پایه نامه صلاحیت در پیش گرفتن تصمیم رو دارن. مثلا در یک شرکت تجاری، مجمع صاحبان سرمایه، هیئت مدیره و مدیرعامل حق دارن واسه شرکت تصمیم بگیرن و واسه شرکت حق و تکلیف بسازن. افراد حقوقی چون بدون اراده هستن، از راه نمایندگان خود که افراد حقیقی هستن، حقوق و تکالیف خود رو اعمال و اجرا می کنن.

بخشای از این مقاله برگرفته از کتاب افراد و محجورین دکتر صفاییه.

تهیه شده در:chetor.com


۱

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید